Zdrowy, silny noworodek. Zaraz po porodzie, po pierwszych badaniach i ocenie lekarzy, Karolinka dostała 10 pkt w skali Apgar, co oznacza, że była zdrowym i silnym To możesz spakować, ale nie musisz. Ubranka, czapeczka: 3–4 bawełniane body lub koszulki. 3–4 pajacyki (jednoczęściowy ciuszek z rękawkami i nogawkami) albo. 3–4 kaftaniki i 3–4 pary śpioszków (takie niby-spodnie, zapinane na ramionach) 2 bawełniane czapeczki. Zaraz po porodzie położna ubierze malca w szpitalne ubranka. W takich przypadkach noworodek trafia zazwyczaj na stanowisko resuscytacyjne, a następnie do inkubatora. Pomiary, odruchy i zabieg Credego. Noworodek po porodzie jest również ważony i mierzony oraz dokładnie badany przez lekarza neonatologa, który sprawdza serce, płuca, kręgosłup, stawy, brzuch, narządu płciowe. Noworodek natychmiast po urodzeniu, jeszcze przed przecięciem pępowiny, jest układany na brzuchu matki. Ten symboliczny akt bliskości ma znaczenie dla Was obojga. Dla Ciebie – abyś mogła nareszcie objąć, przytulić i pogłaskać swoje dzieciątko, które nosiłaś przez 9 miesięcy, do którego nieraz przemawiałaś, którego ruchy Zaraz po urodzeniu u chłopców napletek mocno przylega do żołędzi. Wraz z upływem czasu oddzielają się one od siebie. Zbędne komórki gromadzą się w postaci białej wydzieliny, która jest usuwana przez otwór w napletku. Zgodnie z obecnymi zaleceniami w higienie prącia nie stosujemy żadnych specjalnych zabiegów. Noworodek ma za sobą ciężkie doświadczenie przyjścia na świat i potrzebuje odpoczynku, ale w pierwszych chwilach po porodzie wydaje się zainteresowany wszystkim dookoła. Ten czas bywa nazywany okresem budowania więzi. W rzeczywistości jednak wielu rodziców „przywiązuje się” do swoich dzieci jeszcze zanim je zobaczą, w okresie Noworodek w domu – wybrane aspekty pielęgnacji Maluszek, zaraz po porodzie, od razu wchodzi w całkowicie nowy dla siebie świat. Zarówno dziecko jak i rodzice nie są przygotowani na to co ich czeka. kgbvS. Rzecznik Praw Pacjenta monitoruje przestrzeganie praw pacjenta w zakresie opieki nad pacjentką w ciąży i noworodkiem. Ograniczenie porodów rodzinnych poprzez wymaganie testu dla ojca dziecka. Ograniczenie porodów rodzinnych czyli uniemożliwienie uczestnictwa w porodzie osoby dla pacjentki bliskiej, najczęściej ojca dziecka, wymagając od partnera aktualnego (nie starszego np. niż 5 dni) wyniku badania na koronawirusa, jest nieprawidłowe. Rzecznik Praw Pacjenta potwierdził to w wydanych w sierpniu decyzjach skierowanych do konkretnych szpitali, w których uznał, że ww. praktyka narusza zbiorowe prawo pacjentów do obecności osoby bliskiej podczas udzielania świadczeń zdrowotnych (art. 21 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta). Szpitale zmieniły postępowanie i procedury wewnętrzne, dostosowując się do decyzji Rzecznika. Wymagania w zakresie porodów rodzinnych określają zalecenia w sprawie możliwości odbywania porodów rodzinnych w warunkach stanu epidemii COVID-19 w Polsce, opracowane przez konsultantów krajowych w dziedzinach położnictwa i ginekologii oraz perinatologii, w uzgodnieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie chorób zakaźnych: Zalecenia w sprawie możliwości odbywania porodów rodzinnych w warunkach stanu epidemii COVID-19 w Polsce. Brak jest w ww. zaleceniach obowiązku przedstawienia aktualnego wyniku badania przez osobę towarzyszącą pacjentce przy porodzie. Separowanie nowonarodzonych dzieci od matek zaraz po porodzie. Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że praktyka stosowana w jednym ze szpitali z województwa łódzkiego, polegająca na oddzielaniu (separowaniu) matek od ich nowonarodzonych dzieci, urodzonych drogą cesarskiego cięcia, do czasu uzyskania negatywnego wyniku testu na obecność u matki koronawirusa - narusza zbiorowe prawo pacjentów do świadczeń zdrowotnych. Tylko przesłanki medyczne, w tym podejrzenie lub potwierdzenie zakażenia, mogą uzasadniać oddzielenie matki od dziecka. W pozostałych sytuacjach takie postępowanie będzie niezgodne z aktualną wiedzą medyczną, a także standardami organizacyjnymi opieki okołoporodowej określonymi przez Ministra Zdrowia. Pierwsze kontakty po porodzie są niezwykle ważne, zarówno dla matki, jak i dziecka. Ograniczenia w tym zakresie mogą występować jedynie w wyjątkowych, uzasadnionych sytuacjach. Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o niezwłoczne zaprzestanie stosowania ww. praktyki. Za niewykonanie decyzji Rzecznika szpitalowi grozi kara pieniężna do wysokości 500 tys. zł. Kontakt rodziców z noworodkami, które pozostają w szpitalu. W sytuacjach, kiedy noworodek (np. wcześniak) musi pozostać dłużej w szpitalu, szpital powinien podjąć działania organizacyjne, umożliwiające rodzicom bezpośredni kontakt z dzieckiem. Jest to prawo zarówno dziecka, jak i jego rodziców. Obecny stan epidemii nie może uzasadniać całkowitego zakazu odwiedzin. Zalecenia Konsultanta Krajowego w dziedzinie neonatologii oraz Prezesa Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego, w uzgodnieniu z Konsultantem Krajowym w dziedzinie chorób zakaźnych z 29 września 2020 r. w sprawie sposobu postępowania w związku z aktualną sytuacją epidemiologiczną w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem zakażenia wskazują, że kontakt rodziców z dzieckiem przebywającym na oddziale intensywnej terapii noworodka powinien być zachowany. Należy przy tym uwzględnić możliwości organizacyjne każdego szpitala. Stąd też szczegółowe zasady bezpiecznych odwiedzin (np. stosowanie harmonogramu odwiedzin) powinien ustalić ordynator oddziału w porozumieniu z Konsultantem Wojewódzkim w dziedzinie neonatologii na podstawie oceny bieżącego zagrożenia epidemiologicznego. Kontakt, choć w ograniczonym zakresie musi być jednak zapewniony. Zalecenia dotyczące sposobu postępowania w związku z aktualną sytuacją epidemiologiczną w przypadku noworodków matek zakażonych lub z podejrzeniem covid-19 Rzecznik Praw Pacjenta monitoruje wpływające do niego sygnały pod kątem ww. nieprawidłowości i niezwłocznie podejmuje działania. Prosimy, by każdy kto spotkał się z jedną z opisanych wyżej sytuacji zgłosił ją do Rzecznika Praw Pacjenta, pod nr tel. 800 190 590 lub mailowo: kancelaria@ Pierwsze chwile po przyjściu na świat noworodka są obarczone wielkimi, często skrajnymi emocjami dla jego matki. Każda mama po porodzie czeka na słowa, że urodziła piękne, zdrowe dziecko, które otrzymało tzw. dziesiątkę – potocznie nazywaną punktację. Co oznacza ta medyczna ocena i dlaczego jest ona taka ważna dla dziecka i jego rodziców? Zaraz po urodzeniu parametry życiowe dziecka są oceniane na podstawie skali Apgar. Skala Apgar to ocena stanu noworodka, na podstawie, której lekarz (pediatra lub neonatolog) bądź położna przyznaje punkty. Jakie funkcje życiowe brane są pod uwagę w ocenie noworodka zgodnie ze skalą Apgar? Co dokładnie kryje się pod tym terminem i w jaki sposób całe badanie przebiega? Zapraszamy do zapoznania się z artykułem, gdzie odpowiemy na pytanie, czym jest skala Apgar oraz zawarte zostaną najważniejsze informacje jej Apgar – czym jest?Skala Apgar jest skalą stosowaną w medycynie. Ma ona za zadanie określić stan noworodka zaraz po porodzie. Zgodnie z założeniem skali Apgar dokonuje się tego dwukrotnie lub czterokrotnie: w pierwszej, trzeciej, piątej oraz dziesiątej minucie życia dziecka. Skala Apgar po raz pierwszy ujrzała światło dzienne w roku 1952 na Międzynarodowym Spotkaniu Anestezjologów. Jej prezentacji dokonała profesor (amerykańska anestezjolog, pediatra) Virginia Apgar pracująca na Uniwersytecie Columbia, która stworzyła narzędzie do oceny ogólnego stanu dziecka bezpośrednio po porodzie. W roku 1953 skala Apgar doczekała się publikacji w „Current researches in anethesia & analgesia”. Jej skrót ( tzw. akronim) powstał dopiero 10 lat później. Noworodek zgodnie ze skalą Apgar może otrzymać maksymalnie 10 punktów, a minimalnie 0 punktów. Obecnie skala Apgar stosowana jest na całym Apgar – kiedy oraz ile razy noworodek jest oceniany?Zgodnie ze skalą Apgar oceny stanu noworodka zaraz po urodzeniu ocenia się kilka razy. Dokonuje się tego dwa lub cztery razy po porodzie tj. w pierwszej, trzeciej, piątej oraz dziesiątej minucie życia. Od czego zależy częstość oceny funkcji życiowych dziecka?Ocena stanu noworodka w 1 oraz 5 minucie życia dokonywana jest w sytuacji, kiedy dziecko po urodzeniu jest w dobrym stanie i przy pierwszym badaniu tj. po 1 minucie otrzymało punktację od 8-10 w skali ( w 1, 3, 5 oraz 10 minucie) ocena funkcji życiowych noworodka odbywa się, kiedy dziecko podczas pierwszego badania otrzymało punktację od 0-7 punktów w skali Apgar. Często prowadzona jest od 5 minuty aż do 20 minut po urodzeniu ocena noworodka zostaje wykonana zaraz po urodzeniu – ma ona na celu szybką weryfikacje parametrów życiowych dziecka oraz sprawdzenie czy nie wymaga ono pilnej pomocy. Późniejsze badania mają natomiast za zadanie sprawdzenie, czy początkowy stan noworodka nie uległ zmianie tj. poprawił się lub pogorszył bądź pozostał taki sam. Po urodzeniu się noworodka lekarz (neonatolog, pediatra) lub położna sprawdza jego ogólny stan. Bada najważniejsze parametry życiowe, zgodnie ze skalą Apgar. Wszystkie funkcje są badane bardzo skrupulatnie oraz szczegółowo. Dziecku w tym czasie zakrapia się dość często oczka antybiotykiem oraz podaje witaminę K (kilka kropel), aby zapobiec ewentualnym krwawieniom oraz wspomóc krzepliwość krwi. Następnie do noska dziecka wprowadza się bardzo malutki cewniczek, w celu udrożnienia dróg Apgar – jakie parametry życiowe są oceniane?Ogólna ocena stanu noworodka według skali Apgar opiera się na sprawdzeniu pięciu głównych funkcji życiowych, które świadczą o aktualnej kondycji dziecka. Należą do nich:OddychanieCzynność sercaZabarwienie skóryNapięcie mięśnioweOdruchy fizjologiczneKażdy powyżej wymieniony parametr oceniany jest przez specjalistę w skali od 0 do 2 punktów tj. dziecko może otrzymać 0 punktów, 1 punkt lub 2 punkty w każdej grupie. Łączna suma wszystkich punktów do zdobycia daje wynik 10 punktów i określa ona stan ogólny oceniany parametr według skali Apgar to umiejętność samodzielnego oddychania przez noworodka. Jeśli zaraz po urodzeniu dziecko głośno krzyczy i słychać jego płacz, to oznacza, że ten warunek jest spełniony. Dość często konieczne jest jednak oczyszczenie górnych dróg oddechowych u noworodka ze śluzu, żeby oddech był efektywny. Jeśli ten zabieg nie pomaga, wdrażanie jest podanie tlenu dziecku bądź w niektórych sytuacjach sztuczna wentylacja. Następnie ocenia się drugi parametr tj. czynność akcji serca (tzw. tętno). Prawidłowe tętno u noworodka powinno wynosić powyżej 100 uderzeń na minutę. Jeżeli tętno u dziecka jest niewyczuwalne podejmuje się szybką interwencję w postaci akcji reanimacyjnej. Zabarwienie skóry to kolejny parametr poddany ocenie. Skóra zdrowego malucha powinna być mocno zaróżowiona na całym jego ciele. Sina barwa lub blada bywa często konsekwencją niedotlenienia dziecka. Po ocenie stanu skóry, lekarz lub położna oceniają napięcie mięśniowe. Przy prawidłowym napięciu, dziecko ma zgięte wszystkie stawy oraz stawia opór przy próbie wyprostowania rąk, nóg czy paluszków. Ostatnim parametrem, który się bada jest ocena odruchów fizjologicznych tj. bada się reakcję na bodźce zewnętrzne. Najczęściej dokonuje się tego poprzez włożenie do noska rurki lub gruszki, dodatkowo usuwając nadmiar śluzu. Prawidłowa reakcja noworodka to kichnięcie bądź kaszel, świadczy ty o prawidłowym działaniu układu nerwowego. Do obowiązków osoby, która zajmuje się dzieckiem po urodzeniu (jeszcze na sali porodowej) jest także zważenie noworodka oraz dokonanie jego pomiarów – pomiaru długości ciemieniowo-siedzeniowej, pomiaru obwodu główki, brzucha oraz klatki piersiowej. Wszystkie otrzymane wyniki, łącznie z punktacją zgodną ze skalą Apgar są odnotowywane w dokumentacji medycznej medycznyCecha0 punktów1 punkt2 punktyAKolor skóry APPERANCE (skin color)Sinica całego ciałaTułów różowy, sinica części dystalnych kończynCałe ciało koloru różowegoPPuls/na min. PULSENiewyczuwanymniejsze niż 100większe niż 100GReakcja na bodźce GRIMACE (Reflex irritanility)BrakGrymas na twarzy, słabe poruszanieKaszel bądź kichanie, płaczANapięcie mięśni ACTIVITY (Muscle tone)Brak napięcia, wiotkość ogólnaNapięcie obniżone, zgięte kończynyNapięcie prawidłowe, samodzielne ruchyROddychanie RESPIRATIONBrak oddechuWolny oraz nieregularnyGłośny płacz, krzykSkala Apgar – interpretacja oceny stanu noworodkaSkala Apgar pozwala na uzyskanie maksymalnie 10 punktów przez noworodka. Na podstawie uzyskanej punktacji stwierdza się stan ogólny dziecka, który można podzielić na 3 podgrupy:Stan dobry – od 8 do 10 punktów w skali Apgar (stan ogólny dziecka, które osiągnęło punktację w tym zakresie oceniany jest, jako dobry. Noworodek jest żywotny, ruchliwy, ma odpowiednie zabarwienie skóry tj. koloru różowego, prawidłowe napięcie mięśniowe oraz jego odstawowe funkcje życiowe są w normie tj. praca serca oraz częstość średni – od 7 do 4 punktów w skali Apgar (noworodek, który otrzymał punktację w tym przedziale, uznawany jest za dziecko w stanie średnim. Obserwuje się u niego zaburzenia oddychania, sinicę obwodową (tj. kończyn), spowolnioną pracę serca tj. poniżej 100 uderzeń na minutę zaburzenia napięcia mięśniowego. Odpowiedź na zadany bodziec jest znacznie obniżona. Noworodek w tej grupie wymaga dalszych badań oraz obserwacji i nadzoru. Dzieci z punktacją poniżej 7 punktów w skali Apgar należy, co jakiś czas oceniać i badać (co 5 min aż do 20 minuty życia).Stan zły – od 3 do 0 punktów w skali Apgar (noworodek w stanie ciężkim, urodzony najczęściej w zamartwicy, z sinicą centralną (tj. zasinienie śluzówek, które mogą świadczyć o zaburzeniu krążenia i niedotlenieniu) oraz dużą wiotkością, nieodpowiadające na zadawane bodźce zewnętrzne. Dziecko z tej grupy może wymagać interwencji w postaci czynności stanu dziecka według skali Apgar może być o wiele mniej wiarygodna u wcześniaków, aniżeli u dzieci urodzonych w terminie. Jest to spowodowane faktem, iż bardzo często Wycześniaki nie są w pełni jeszcze przygotowane do samodzielnej egzystencji i mogą pojawić się u nich problemy z oddychaniem czy gorszą reaktywnością na zadawane bodźce. Wiele rodziców jest przerażona, gdy ich dziecko nie otrzyma pełnej punktacji Apgar i uważają, iż jest to bardzo zły prognostyk związany z rozwojem dziecka. Lekarze podkreślają jednak, że takie przypuszczenia nie mają większego uzasadnienia, gdyż skala Apgar oznacza jedynie, że dziecko wymaga doraźnego wsparcia zaraz po urodzeniu. Otrzymana punktacja nie określa jednak jego zdrowia w przyszłości, ani nie przypuszcza jego tempa rozwoju. Dziecko po urodzeniu poddawane jest odpowiednim procedurom zaraz po odcięciu pępowiny. Dzieje się to między 1 a 3 minutą życia noworodka. Na kikut pępowinowy zakłada się jałowy zacisk, a następnie na nadgarstki zakłada się opaskę identyfikacyjną, na której znajduje się imię i nazwisko mamy dziecka, płeć dziecka oraz datę i godzinę urodzenia. Jeśli na świat przychodzą bliźnięta, trojaczki itp., to na opasce wpisuje się również kolejność, w jakiej rodziły się dzieci. Opaski te towarzyszą noworodkom aż do momentu opuszczenia szpitala. Kolejny zabieg to osuszanie noworodka po porodzie. Dziecka po urodzeniu nie kąpie się, aby nie dopuścić do wychłodzenia oraz zbyt szybkiego zmazania mazi płodowej, która pełni ważne funkcje. Według standardów opieki okołoporodowej dziecko po porodzie powinno pozostać w kontakcie „skóra do skóry” z mamą lub tatą przez dwie godziny. Procedura ta może zostać przerwana jeśli pojawi się zagrożenie życia lub zdrowia matki bądź dziecka. Ponadto każdy noworodek po porodzie jest ważony i mierzony: długość ciała oraz obwód głowy i obwód klatki piersiowej. Ważenie dziecka po urodzeniu odbywa się dwukrotnie. Pierwszy raz tuż po narodzinach, a drugi raz przed wyjściem ze szpitala do domu. To konieczne, aby sprawdzić, czy dziecko nie straciło więcej jak 10% urodzeniowej masy ciała. Noworodek po urodzeniu podlega dwukrotnej lub czterokrotnej ocenie zdrowia według skali Apgar 0-10 punktów. Jeżeli nie ma ku temu przeciwwskazań, oceny tej dokonać można na brzuchu mamy. W skali Apgar ocenia się główne parametry takie jak: oddychanie, czynność serca, zabarwienie skóry, napięcie mięśni i odruchy fizjologiczne. Ocena wykonywana jest standardowo w 1. i 5. minucie życia dziecka jeśli jest ono w stanie dobrym lub w 1., 3., 5. i 10. Minucie jeśli dziecko jest w stanie średnim albo ciężkim. Jeśli dziecko po urodzeniu ma niską punktację albo urodziło się przedwcześnie poddaje się je procedurze odśluzowania dróg oddechowych. Bezpośrednio po narodzinach wszystkim noworodkom podawana jest witamina K, aby uzupełnić jej niedobory w organizmie dziecka. Celem tej procedury jest ograniczenie ryzyka pojawienia się krwawienia z niedoboru witaminy K, które może zagrażać nie tylko życiu, ale i zdrowiu dziecka po porodzie. Witaminę K podaje się domięśniowo lub doustnie. Noworodek po porodzie – zabiegi Standardowym zabiegiem u dzieci po urodzeniu jest wkraplanie do jego oczu 1% roztworu azotanu srebra. To tzw. zabieg Credego, który chroni dzieci przez rzeżączkowym zapaleniem spojówek. Noworodki mają również podawaną maść, która zapobiega bakteryjnym zakażeniom przedniego odcinka oka. Noworodki po porodzie, jeszcze przed wyjściem do domu, są szczepione przeciwko gruźlicy i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B. Szczepienie przeciwko gruźlicy zwykle wykonuje się w pierwszej dobie życia. Jest to szczepionka „żywa” podawana śródskórnie. Przeciwwskazaniami do szczepienia jest masa ciała dziecka poniżej 2000 g, ciężkie wady rozwojowe i poród przed 32. tygodniem ciąży. Szczepionka przeciw WZW typu B, to szczepionka „zabita”, którą podaje się domięśniowo. Badania dziecka po urodzeniu Dzieci po urodzeniu poddawane są również badaniom przesiewowym w kierunku 26 chorób. Wykonuje się je po nakłuciu pięty dziecka i nasączeniu specjalnej bibuły krwią noworodka. W ten sposób można rozpoznać np. wrodzoną niedoczynność tarczycy, mukowiscydozę, fenyloketonurię oraz inne rzadkie wrodzone wady metabolizmu. Ponadto badana jest saturacja dziecka po urodzeniu, a więc wysycenie krwi tętniczej tlenem. Przed wypisem ze szpitala, dzięki Wielkiej Orkiestrze Świątecznej Pomocy, noworodki mają przeprowadzone również badania przesiewowe słuchu. Wykonuje się je w drugiej dobie życia kiedy przewody słuchowe są już oczyszczone z mazi płodowej. Jest to bezbolesne badanie w kierunku niedosłuchu. Każde zbadane dziecko otrzymuje specjalny certyfikat, który wkleja się do książeczki zdrowia. Rys. Krzysztof "Rosa" Rosiecki Lista rutynowych badań, któremu poddawany jest noworodek, opisana jest w wielu dokumentach prawnych (ich spis przedstawiamy na końcu artykułu). Poszczególne procedury doprecyzowane są także przez rekomendacje medycznych towarzystw naukowych. W sali porodowej, osoba sprawująca opiekę nad noworodkiem, jest zobowiązana do wykonania następujących zadań: Natychmiast po urodzeniu, wokół nadgarstków obu rąk lub kostek obu nóg dziecka zakłada opaskę identyfikacyjną noworodka. Zawiera kartoniki z danymi: nazwisko i imię matki, płeć dziecka, data i godzina urodzenia. Przed zapięciem opasek, matka lub obecny na sali porodowej ojciec, powinni sprawdzić zawarte na nich dane. Pierwszy oddech u zdrowego, donoszonego noworodka powinien wystąpić 30 sekund po urodzeniu. 70 procent noworodków zaczyna oddychać w pierwszej minucie życia. Pępowinę przecina się po ustaniu w niej tętna, czyli 1 do 3 minut po urodzeniu. Na kikut pępowiny zakłada się jałowy zacisk. Kontakt matki i dziecka „skóra do skóry”. Po przecięciu pępowiny - jeżeli nie ma bezwzględnych przeciwwskazań medycznych – dziecko powinno być położone na piersi mamy. Taki nieprzerwany kontakt z matką „skóra do skóry” ma – zgodnie z zapisami rozporządzenia ministra zdrowia – ma trwać co najmniej dwie godziny po porodzie. Podczas kontaktu „skóra do skóry” położne powinny pomóc przystawić noworodka do piersi, jeśli stan ogólny noworodka i matki na to pozwalają. Kontakt ten może być przerwany w sytuacji wystąpienia zagrożenia życia lub zdrowia matki lub noworodka. Przeciwwskazaniem do bezpośredniego kontaktu ciała matki i jej noworodka po porodzie są: zły stan ogólny dziecka słabo ogrzane pomieszczenie choroby matki, takie jak zmiany skórne, choroby psychiczne. bezwzględnym przeciwwskazaniem do przystawienia noworodka do piersi bezpośrednio po urodzeniu jest stwierdzenie zakażenia wirusem HIV u matki. Osuszenie noworodka i ułożenie go na stanowisku pielęgnacyjnym (lub w inkubatorze, jeśli wymaga tego jego stan zdrowia). Zwykle jest to stanowisko otwarte wyposażone w promiennik podczerwieni. Temperatura na poziomie kocyka, na którym leży noworodek nie powinna być niższa niż 34 stopnie Celsjusza. - Natychmiastowe osuszenie skóry noworodka zmniejsza utratę ciepła drogą parowania. Przedłużające się lub silne oziębienie noworodka może zagrać jego życiu, gdyż może zwolnić czynność akcji serca, spowodować zaburzenia oddychania i prowadzić do zwiększonego rzutu noradrenaliny lub nasilić metabolizm brązowej tkanki tłuszczowej – mówi prof. Ewa Helwich, krajowy konsultant ds. neonatologii. Z kąpaniem lepiej się wstrzymać. Bezpośrednio po urodzeniu u większości donoszonych noworodków stwierdza się obecność białawej mazi płodowej, zgromadzonej szczególnie obficie w dołach pachowych i pachwinach noworodka. WHO rekomenduje opóźnić pierwszą kąpiel przynajmniej do 6 godzin od urodzenia. Jednak są od tego wyjątki. - Jeśli maź jest czysta, to można opóźnić kąpiel, ale jeśli w niej krew i kał, lepiej dziecko umyć, by ograniczyć kontakt z różnymi patogenami, które mogą być w takich wydzielinach – podkreśla prof. Helwich. – Od razu trzeba też umyć dziecko, którego matka jest nosicielką wirusa HIV. Odśluzowywanie z dróg oddechowych. Kiedyś przeprowadzano je u wszystkich nowonarodzonych dzieci , teraz zalecane jest wyłącznie u noworodków z niską punktacją w skali Apgar oraz u noworodków urodzonych przedwcześnie. - Dziecko urodzone o czasie płyn owodniowy i śluz zalegające w nosogardle jest w stanie samo wykaszleć i wykichać – podkreśla prof. Helwich. Ocena stanu noworodka. Po pierwszym kontakcie z matką, noworodek jest oceniany na podstawie skali Apgar. Jednak pierwsza ocena jego stanu musi być wykonana w pierwszej minucie jego życia. Możną ją przeprowadzić na brzuchu matki, jeżeli nie występują przeciwwskazania zdrowotne. Wyniki tej oceny należy odnotować w dokumentacji medycznej. Jednorazowo, najlepiej w formie zastrzyku, w ciągu pierwszych sześciu godzin po urodzeniu, podawana jest witamina K. To chroni przed groźnymi krwawieniami, które mogą się zdarzyć właśnie u noworodków z uwagi na niedobór tej witaminy w ich organizmie. - Jeśli rodzice nie zgadzają się na wkłucie domięśniowe, wtedy podajemy witaminę K w formie doustnej, ale może być ona mniej skuteczna – mówi prof. Helwich. Badania wskazują, że dzieci rodzą się z niedoborem witaminy K. Po wprowadzeniu rutynowego podawania witaminy K drastycznie ograniczona została częstość zagrażających życiu i zdrowiu krwotoków u noworodków. Zabieg Credégo - zapobieganie rzeżączkowemu zapaleniu spojówek i zakażeniom przedniego odcinka oka wywoływanym przez inne bakterie. W tym celu przeprowadza się zabieg polegający na wytarciu sterylnym gazikiem powiek noworodka bezpośrednio po urodzeniu, a następnie po rozwarciu powiek – zakropla się do oka 1% roztwór azotanu srebra, to tzw. zabieg Credégo. Stosuje się także 1% maść tetracyklinową lub 0,5% maści erytromycynowej. Zabieg zaleca się u wszystkich noworodków urodzonych drogami natury. W ostatnich latach na wielu oddziałach noworodkowych zaprzestano jednak jego wykonywania. Jednak Polskie Towarzystwo Medycyny Perinatalnej rekomenduje, by zabieg Credégo dalej stosować u wszystkich noworodków bezpośrednio po urodzeniu. Podkreśla, że należy dążyć do tego, aby ten zabieg był przeprowadzany z użyciem kropli w opakowaniu jednorazowego użytku. - Ten zabieg może powodować krótkotrwałe, chemiczne podrażnienie oczu, jednak zakażenie wywołane przez dwoinkę rzeżączki może doprowadzić do ślepoty – mówi prof. Helwich. – W krajach europejskich, które odstąpiły od podawania roztwór azotanu srebra, odnotowano wzrost zakażeń dwoinką rzeżączki. Ryzyko zakażenia rzeżączką jest większe u kobiet niż u mężczyzn. W przypadku jednorazowego stosunku dopochwowego ryzyko zakażenia ocenia się na 60–90% dla kobiety i 20–40% dla mężczyzny. Szczepionka przeciwko WZW typu B. Należy ją podać w ciągu pierwszych 24 godzin. Każdy noworodek, niezależnie od dojrzałości i urodzeniowej i masy ciała musi zostać zaszczepiony domięśniowo. Nie ma bezwzględnych przeciwwskazań klinicznych do tego szczepienia. - Tę szczepionkę podaje się w pierwszej dobie, by zabezpieczyć dziecko przed wirusem wywołującym wirusowe zapalenie wątroby typu B. Podaje się ją tak wcześnie, bo dziecko zaraz będzie karmione piersią i tym drobnoustrojem może się wtedy zarazić – mówi prof. Helwich. Matka może nie wiedzieć, że jest nosicielką wirusa WZW typu B. Gdy matka jest nosicielką antygenu HBs, konieczne jest szybkie podanie immunoglobuliny anty HBs (oprócz szczepienia przeciwko WZW typu B). Należy ją podać jak najszybciej, najlepiej w ciągu 12 godzin po porodzie, jednak jeśli dziecko otrzyma ją w ciągu 24 godzin to też z powodzeniem zmniejsza ryzyko zakażenia noworodka. Skuteczność szczepienia i swoistej immunoglobuliny w profilaktyce odmatczynego zakażenia HBV jest bardzo dobra. W przypadku braku profilaktyki zakażeniu ulega 70–90% noworodków matek HBsAg-dodatnich, natomiast postępowanie profilaktyczne pozwala zmniejszyć odsetek zakażonych do 5–10%. Podanie swoistej immunoglobuliny ma sens nawet do 7. doby życia (np. jeśli przy porodzie nie wiedziano, że matka jest HBs-dodatnia), a zatem ryzyko zakażenia wynikające z kilkunastogodzinnego opóźnienia jej podania zwiększy się minimalnie. Drugą dawkę szczepionki należy podać pomiędzy 4. a 6. tygodniem życia. Szczepienie przeciw gruźlicy należy wykonać jednoczasowo ze szczepieniem przeciw WZW typu B lub później (po ustąpieniu przeciwwskazań), śródskórnie szczepionką BCG. Zalecanym miejscem podania szczepionek domięśniowych (np.: przeciw WZW typu B) jest udo. Przeciwwskazaniami okresowymi do szczepienia BCG u noworodków są: masa ciała poniżej 2000 g, wiek ciążowy (dojrzałość noworodka) poniżej 32. tygodnia, ciężkie urazy okołoporodowe, niedotlenienie wewnątrzmaciczne, ciężka hiperbilirubinemia wywołana chorobą hemolityczną, ciężkie wady rozwojowe, kliniczne objawy zakażenia potwierdzone wynikami badań dodatkowych, niektóre choroby skóry. Po ustąpieniu przeciwwskazań, dzieci powinny być zaszczepione najszybciej, jak jest to możliwe. Noworodki urodzone przedwcześnie z powodu niedojrzałości układu odpornościowego i niedoboru przeciwciał matczynych narażone są szczególnie na cięższy przebieg chorób infekcyjnych, dlatego należy przestrzegać zaleceń lekarzy, co do terminu szczepień realizowanych po wypisie ze szpitala – podkreśla prof. Helwich. – Przeciwko gruźlicy dziecko można zaszczepić także przy wypisie ze szpitala, niekoniecznie w pierwszej dobie życia. Przesiewowe testy metaboliczne. Wykonuje się je u wszystkich noworodków. Są to badania w kierunku: fenyloketonurii (PKU), wrodzonej niedoczynności tarczycy (WNT), mukowiscidozy (CF) oraz 20 innych rzadkich wrodzonych wad metabolizmu (WWM). We wszystkich testach pobiera się z pięty krew na specjalną bibułę i szpital wysyła ją do laboratorium. Krew do testów pobiera się po skończonych 48 godzinach życia. Jeśli wynik analizy jest w normie, badanie zostaje zakończone i laboratorium nie wysyła wyników do rodziców. Jeśli wynik analizy jest w przedziale granicznym norma-patologia (niskie prawdopodobieństwo choroby), wtedy powtarza się analizę próbki. W tym celu laboratorium wysyła ,,drugą bibułę'' do matki dziecka. Nową próbkę krwi pobiera pielęgniarka z rejonowej przychodni. Bibuła ta musi być odesłana do laboratorium. Po wykonaniu analizy z ,,drugiej bibuły'' do rodziców wysyła się albo potwierdzenie, że wynik analizy jest w normie (wykluczenie choroby) albo wezwanie na dalsze badania z określeniem najbliższej przychodni specjalistycznej i terminem wizyty. Jeśli wynik analizy jest poza normą (wysokie prawdopodobieństwo choroby) to do rodziców wysyłany jest list z prośbą o natychmiastowe zgłoszenie się matki z dzieckiem do wytypowanej przychodni specjalistycznej oraz rodzice są informowani telefonicznie - jeśli podano na bibule telefon do kontaktu. Wezwanie dziecka oznacza znaczne prawdopodobieństwo wystąpienia wady wrodzonej. W grupie dzieci wzywanych potwierdzenie uzyskuje się u 25% - 50% dzieci. Badanie przesiewowe słuchu. U każdego nowo narodzonego dziecka w szpitalu robi się odpowiednie testy pod kątem uszkodzenia słuchu. Badania trwają ok. 5 minut, są nieskomplikowane, niebolesne, całkowicie bezpieczne dla dziecka. Dziecko, którego wynik badania słuchu jest prawidłowy, otrzyma NIEBIESKI CERTYFIKAT, który zostanie wklejony do Książeczki Zdrowia Dziecka. W przypadku nieprawidłowego wyniku badania, braku wykonanego badania bądź wystąpienia czynników ryzyka niedosłuchu, do Książeczki Zdrowia Dziecka zostanie wklejony ŻÓŁTY CERTYFIKAT. W tym przypadku konieczne będzie przeprowadzenie dodatkowych badań w placówce audiologicznej lub laryngologicznej. Jeżeli w wyniku badania kontrolnego okaże się, że słuch dziecka jest prawidłowy, żółty certyfikat zostanie zastąpiony niebieskim. Będzie to oznaczać, że u dziecka nie stwierdzono wady słuchu i że diagnostyka została zakończona. Lekarz rodzinny, pod którego opieką znajduje się dziecko, powinien zwrócić uwagę na kolor wklejonego w książeczce certyfikatu. U każdego noworodka bada się pulsoksymetrem saturację, czyli nasycenie krwi tętniczej tlenem. W ten sposób wcześnie można wykryć bezobjawowe, krytyczne wady serca. Pomiar saturacji należy przeprowadzić na prawej kończynie dolnej w ciągu 2–3 minut w czasie między 2. a 24. godziną po urodzeniu. Saturacja mniejsza lub równa 95 proc. jest wskazaniem do wykonania badania echokardiograficznego w trybie pilnym. Agnieszka Pochrzęst-Motyczyńska ( Źródła: „Profilaktyka zakażeń przedniego odcinka oka u noworodków”, rekomendacje Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Rozporządzenie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej (Dz. U. Nr 152 z 28. 12. 01., poz. 1743) (sprawa oznakowania noworodków) Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 4 stycznia 2017 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2017. Instytut Patologii i Fizjologii Słuchu, „Badanie przesiewowe słuchu noworodka”, „Jak interpretować wyniki skali Apgar u wcześniaków urodzonych przed 28. tygodniem ciąży?”, prof. Ewa Helwich, Konsultant Krajowy w dziedzinie neonatologii, Klinika Neonatologii i Intensywnej Terapii Noworodka Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie, artykuł w Medycyna Praktyczna, 5000 pytań z pediatrii Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 września 2012 r. w sprawie standardów postępowania medycznego przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych z zakresu opieki okołoporodowej sprawowanej nad kobietą w okresie fizjologicznej ciąży, fizjologicznego porodu, połogu oraz opieki nad noworodkiem ( z 2012 r., poz. 1100) “Firtst bath” „ Postępowanie z noworodkiem i ocena jego stanu na sali porodowej”, dr Włodzimierz M. Borkowski, artykuł pochodzi z książki "Opieka pielęgniarska nad noworodkiem" wydanej przez Medycynę Praktyczną, Kraków 2007. Instytut Matki i Dziecka, „Podstawy neonatologii. Podręcznik dla studentów”, Redakcja Janusz Gadzinowski, Marta Szymankiewicz, Ewa Gulczyńska, Oddział Wielkopolski Polskiego Towarzystwa Medycyny Perinatalnej, Poznań 2014 „Immunoprofilaktyka odmatczynego zakażenia HBV”, dr Ernest Kuchar, „Medycyna Praktyczna dla Lekarzy”. „Rzeżączka”, Medycyna Praktyczna, Interna Ryzyko jest niewielkie, gdyż przez pierwsze 2-3 miesiące noworodek ma jeszcze przeciwciała matczyne, a skoro Pani chorowała na ospę, powinien mieć przeciwciała przeciwko niej.

noworodek zaraz po porodzie